Tag archieven: motivatie

Motivatie bronnen

In het bericht ‘zelf regulerend leren’ ga ik in op het model van B Zimmerman waarin hij 21 vaardigheden aangeeft die te maken hebben met zelf regulerend leren. Bij het onderdeel jezelf motiveren, worden vijf motivatiebronnen benoemd: competentiegevoelens, resultaat verwachtingen, taakwaarde, taakinteresse en doeloriëntatie. In een aparte les zijn we ingegaan op deze motivatiebronnen.

De les zag er als volgt uit. Leerlingen hebben eerst nagedacht over een situatie waarin ze gemotiveerd waren en welke kenmerken van de situatie de motivatie positief beïnvloedde. Vervolgens hebben ze de invloed van de motivatiebronnen bij deze situatie bekeken en daar waar mogelijk gekoppeld aan de kenmerken van de situatie. Dit hebben ze vakken bij de punten van de ster op het werkblad ingevuld. In de ster zelf hebben ze mate waarin de bron een positieve bijdrage had aangegeven. Vervolgens hebben ze een situatie in gedachten genomen waarin ze niet zo gemotiveerd waren en ook hiervoor de ster ingevuld. Door beide sterren met elkaar te vergelijken kunnen ze zien welke bron de grootste invloed heeft op hun motivatie. Klassikaal hebben we besproken hoe je de bronnen kunt inzetten ter ondersteuning van de motivatie.

Mindset

Mindset, een concept van Carol Dweck, beslaat in het kort overtuigingen met betrekking tot intelligentie en groei. Het betreft een continuüm met de ‘fixed’ en de ‘growth’ mindset als uitersten. Als je het idee hebt dat het niet uitmaakt wat je doet voor het resultaat wat je doet dan heb je te maken met de ‘fixed’ mindset. De gedachte dat inzet van groot belang is voor het resultaat hoort bij de ‘growth’ mindset.

Dit onderwerp komt vrijwel elk school jaar een keer langs. In een eerder bericht genaamd ‘motivatie’ is een les over mindset opgenomen. De les, uit schooljaar 25-26, bestaat uit drie onderdelen. Het laatste onderdeel is nieuw.

Het eerste onderdeel is een vragenlijstje zoals deze: https://b.socrative.com/teacher/#import-quiz/29818748. Het doel hiervan is om leerlingen alvast aan het denken te zetten over zichzelf. Ik laat de uitkomsten klassikaal zien, zonder dat de individuele antwoorden te zien zijn. Elke vraag kan een aanleiding zijn voor een mooi gesprek.

Het tweede onderdeel is een korte uitleg van het concept mindset. hiervoor gebruik ik een aantal illustraties, die hieronder te vinden zijn.

Het derde onderdeel, heb ik dit schooljaar (25-26), toegevoegd, het mindset kwartet. In het kwartet staan een aantal situaties beschreven en per situatie vier mogelijke gedachten die ergens passen op het continuüm. Het spel spelen met de regels van kwartetten bleek erg ingewikkeld. De leerlingen hebben daarom eerst de vier gedachten die steeds bij elkaar horen bij elkaar gezocht, van daaruit hebben ze bekeken welke situatie bij elk viertal hoorde. Deze twee stappen liepen voor een deel in elkaar over. Vervolgens hebben ze per situatie de vier gedachten op het continuüm geplaatst. Tot slot hebben ze voor zichzelf bepaald waar ze zich meestal bevinden met betrekking tot schoolwerk. Het spel met het kwartet sloeg goed aan bij de leerlingen. Ze zijn er enthousiast mee aan de slag gegaan en met name de verschillende gedachten waren erg herkenbaar voor ze.

Motivatie diamant

Aanvullend op de lessen doelen stellen heb ik met leerlingen gekeken naar onderliggende motivatie factoren. Hiervoor hebben ze het werkblad ingevuld zodat die op latere momenten er weer bij gehaald kan worden. Het gaf een mooi een beeld van de drijfveren van de leerlingen. De les is vertaald en komt uit het boek ‘The GCSE Mindset’ van S. Oakes en M. Griffin (2024)

Aanvulling op ‘doelen stellen’

Als ik met leerlingen in gesprek ben over doelen stellen vertellen ze vaak hun voornemens. Het verschil tussen doelen en voornemens is blijkbaar niet helemaal helder. Daarop heb ik een werkblad gemaakt voor een les over voornemens en doelen.

In eerste instantie heb ik ze de voorkant van het werkblad laten invullen, hierbij geven ze bij elke uitspraak aan of het een voornemen of een doel is. Daarna hebben we gesproken over het verschil tussen een voornemen en een doel. Voor mij heeft een doel te maken met een actie, het werkwoord gaan en met een afspraak. Een voornemen heeft te maken met een wens, een intentie en met het werkwoord willen. De lading die deze woorden voor mij hebben bleek niet helemaal aan te sluiten bij de lading die leerlingen erbij ervaren. Daarop heb ik ze gevraagd aan de ene kant van het lokaal te gaan staan en bij elke zin waarbij zij ervaarden dat die aanzet tot beweging mochten ze een stap naar voren zetten. Deze oefening hielp hen om voor zichzelf het verschil te ervaren tussen een voornemen en een doel.

Daarna was de achterkant van het werkblad aan de beurt. De overeenkomsten tussen doelen gaan om een duidelijk eindpunt, de hoeveelheid tijd en een strategie. De inhoudelijke verschillen gaan over aanleiding, richting, termijn en doen tegenover leren.

Motivatie

Vorig jaar wilde ik geen lessen geven over motivatie, maar ben ik meer op zoek gegaan naar directe handvaten. Leerlingen koppelde motivatie vaak aan een reden om wel of juist niet aan de slag te gaan. Over dat laatste hebben we het toen wel gehad. Dit jaar kwam het verzoek van leerlingen om het over motivatie te hebben terug. Daarop heb ik als nog een aantal lessen gemaakt die over verschillende benaderingen van motivatie gaan. De enkele praktisch gerichte opdracht verliep prima en dan blijkt dat de leerlingen makkelijk mee konden in de theorie. De lessen waarbij ze echt naar zichzelf moeten kijken verliepen een stuk lastiger. De bedoeling is dat wat de leerlingen vast leggen terug komt in gesprekken, individueel of in hele kleine groepjes. Ik verwacht dat daar pas een verdiepingsslag plaats vindt. Wij hebben die gesprekken nog niet expliciet gevoerd. Onderwerpen kwamen wel terloops terug op passende momenten waardoor er wel enige bewustwording plaats vond.

Ik heb nauwelijks gebruik gemaakt van verschillende werkvormen. Die zijn uiteraard prima toe te voegen. De lessen zijn meer bedoeld ter inspiratie en minder als uitgeschreven methode.

Ik heb zelf redelijk wat gelezen over motivatie. Ik kan niet goed inschatten of dat ook echt nodig is om deze lessen te kunnen geven. Ik denk wel dat het belang is dat je weet waar je het over hebt. Zoals ik hierboven heb aangegeven, mogelijk geeft het ideeën en handvaten om mee aan de slag te gaan.