Tot nu toe heb ik geen lessen geplaatst over emoties, terwijl dat een belangrijk factor is bij de aanpak van het schoolwerk en het behalen van prestaties. De bedoeling van de lessen is om leerlingen meer zicht te geven op het begrip emotie en woorden te geven om erover in gesprek te kunnen gaan.
Deze week hebben we opnieuw aandacht besteed aan LOB, loopbaan oriëntatie en begeleiding. Ik heb gebruik gemaakt van opdrachten van het expertise punt LOB, daarnaast van het spel: Spelen van Talenten van Axelle de Roy en Madeleinde Lomans. De leerlingen die in klas twee zitten vinden, zoals verwacht, lastiger om met de opdrachten aan de slag te gaan. Ze ervaren de noodzaak niet zo. De leerlingen die al een redelijk vast beeld hebben over hun toekomst gingen goed mee in de opdrachten om uit te zoeken waarom hun wens bij ze past. Het was mooi om te zien hoe verschillend iedereen in het proces staat en op zijn/ haar manier met de opdrachten uit de voeten kon. De opdrachten waren nog onvoldoende af waardoor we komende week verder gaan.
Week, 17, 18 en 19 hebben we gebruikt om de lessen over zelfbeeld aan de hand van het Ui-model af te maken. In deze lessen hebben de leerlingen onder andere hun overtuigingen onderzocht, hebben we een talentenveiling gehouden, hebben ze de waarden-sorteertaak uitgevoerd, boompje verwisseld met behulp van waarden, kernkwadranten gelegd en het kwaliteiten-kwartet gespeeld.
Het was fijn om te zien dat de leerlingen durven aan te geven waar zij vinden dat ze goed in zijn en dit serieus doen. Ze vinden al snel dat ze opscheppen, maar dit voor zichzelf op papier zetten helpt om over dat gevoel heen te stappen. Bij de speelse werkvormen werd actief meegedaan (door de meeste). Ze bedachten zelf het spel: ‘ontdek de waarde die op mijn voorhoofd geplakt zit’. Op basis daarvan gaan we volgend jaar een spel doen waarbij waarden uitgebeeld worden en anderen het gaan raden. Hierbij worden waarden gekoppeld aan gedrag. Ik verwacht dat dit een uitdagende opdracht wordt en dat daarmee de invloed van waarden op gedrag duidelijker wordt. Bij het kwaliteiten-kwartet was het mooi om te zien dat ze bij elkaar kwaliteiten herkennen. Het spel was minder spannend vanwege de kleine groepsgrootte en omdat het ging over herkenbare kwaliteiten. Ook dat nemen we mee naar een volgende keer. De afsluitende les hebben we nog niet gedaan, in plaats daarvan kregen ze tijd om hun portfolio bij te werken. Mogelijk komt de reclame poster van jezelf aan de orde in de LOB week. De uitdaging voor ons als begeleider is nu de koppeling maken in de begeleiding tussen de opdrachten en hun dagelijkse werkaanpak.
De lesbeschrijvingen staan bij het bericht ‘week 16, start lessen over zelfbeeld‘.
In week 15 hebben we de leerlingen de gelegenheid gegeven om verder aan hun portfolio te werken.
Vanaf week 16 zijn we gestart met een lessenreeks over het zelfbeeld van leerlingen. Hoe leerlingen naar zichzelf kijken is van invloed op hun vaardigheden binnen het zelfregulerend leren. Om leerlingen meer bewust te laten worden van hun beeld over zichzelf maken we gebruik van het UI-model van Korthagen. Dit model staat centraal in ‘Krachtgericht Coachen’ (2016). Het model is bedoeld als reflectiemiddel op een bepaalde situatie. Het gaat van gedrag naar binnen met als middelpunt de kernkwaliteiten. We gebruiken het model niet om naar een bepaalde situatie te kijken maar wel om per laag leerlingen zichzelf te laten onderzoeken door middel van verschillende opdrachten. In de bijlage zijn zeven lessen beschreven, per les zijn soms meerdere lesuren nodig. In de opstartten staat de les voor een zelfportret beschreven, zoals aangeven in het vorige bericht. Voorlopig zijn we nog wel mee bezig met de uitvoering van deze lessenserie.
Intussen hebben de lessen over gedrag, vaardigheden en de start van overtuigingen achter de rug. Opvallend was dat de leerlingen moeite hadden met het beschrijven van hun gedrag bij leeftijdgenoten. Mogelijk was dat spannender om aan te geven, dan hoe ze zich thuis en op school gedragen. Bij de vaardighedenbingo ontstond er een leuk gesprek over hoe groot de bingokaart zou moeten zijn als je wil winnen. Daarnaast was er de gelegenheid om bij sommige vaardigheden per leerling aan te geven dat je die mogelijk had verwacht en kwam naar voren in hoeverre leerlingen anders naar hun vaardigheden kijken dan wij als begeleider. Bij de eerste les over overtuigingen lieten leerlingen onverwacht een grote betrokkenheid zien door aandachtig te luisteren en mee te doen.
Na een vakantie is vaak een prettig moment om eens met een beetje afstand te kijken waar je staat, in bijvoorbeeld het leerproces. Daarvoor is het handig als je een overzicht hebt van je ontwikkeling. Tot nu bewaren de uitkomsten van opdrachten in een fysieke map. Dit is intussen een leuke verzameling materiaal. Helaas is de lijn in het materiaal niet duidelijk zichtbaar. We starten deze week met een digitaal portfolio met behulp van google sites. De leerlingen worden daarmee meer eigenaar van het vast leggen van hun ontwikkeling en we hopen dat de ontwikkeling die de leerlingen doormaken beter zichtbaar wordt.
Het portfolio bestaat uit de volgende pagina’s: home page met een korte inleiding, dit ben ik, mijn kern, doelen & plannen en een ontwikkelpagina. Op deze laatste pagina kunnen ze tussendoor uitkomsten ontdekkingen kwijt over zichzelf voordat ze die evt. een plaats geven op een van de andere pagina’s.
Om ze op weg te helpen heb ik twee woordwebs gemaakt, eentje met ideeën om te verwerken in een zelfportret en een met ideeën voor het onderdeel doelen & plannen. Van het woordweb ‘zelfportret portfolio’ kiezen de leerlingen in ieder geval vijf onderdelen die ze uitwerken. Bij elk onderdeel staan mogelijke vragen en ideeën voor uitwerking. Deze hoeven ze niet te gebruiken, maar dienen ter inspiratie. Veel van de vragen zijn eerder dit jaar in de dagopstart langs gekomen. Ik heb ze gevonden in bijvoorbeeld het Kennismakingsspel van P. Gerrickens & M. Verstege en andere coachkaarten. In het woordweb ‘Experimenteren met leren’ staan de behandelde onderwerpen van dit schooljaar met suggesties hoe ze kunnen oefenen met een bepaald onderdeel. Veel van deze experimenten komen uit: ‘Slim jezelf zijn’ van Remind (2022).